Η άγνωστη ιστορία του πρωτοπόρου Συριανού αεροπόρου Ιωάννη Χαλκιά

Η άγνωστη ιστορία του πρωτοπόρου Συριανού αεροπόρου Ιωάννη Χαλκιά - Ερμούπολη - Ιστορική έρευνα από τον Παναγιώτη Κουλουμπή
Ιστορική έρευνα από τον Παναγιώτη Κουλουμπή
 
Άλλη μια άγνωστη πτυχή της Συριανής ιστορίας είναι και αυτή του ξεχασμένου Συριανού και ήρωα πιλότου της Ελληνικής Αεροπορίας Ιωάννη Χαλκιά, που κυριολεκτικά μαρτύρησε στα χέρια των εχθρών, την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων.
 
Ποιος ήταν, λοιπόν,  αυτός ο ήρωας αεροπόρος και γιατί οι παλιοί Συριανοί του είχαν αφιερώσει ένα μικρό δρόμο πίσω από το Δημαρχείο που ονομάζεται «Οδός Χαλκιά Αεροπόρου» και ο οποίος βρίσκεται  ανάμεσα στο Δημοτικό Ρολόι και σε ένα μικρό γωνιακό πολύ παλιό σπιτάκι που παλαιότερα ήταν πρώην τυπογραφείο;
 
Ο Ιωάννης γεννήθηκε το 1893 στην Ερμουπόλη και μεγάλωσε στη Σύρο, προτού φύγει και καταταγεί στην Πολεμική Αεροπορία.
 
Η καταγωγή των γονέων του ήταν από τα Καρδάμυλα της Χίου.  Δεν ξέρουμε πως βρέθηκε η οικογένεια του στη Σύρο. Πιθανώς να ακολούθησαν τους χιλιάδες άλλους Χιώτες πρόσφυγες που βρήκαν μια νέα πατρίδα στη Σύρο.
 
Μερικές  δεκαετίες πριν, οι παλιοί Συριανοί  θυμόντουσαν  την οικογένεια του και ιδιαίτερα την μητέρα του. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, επρόκειτο για μια καλή, ευγενική και αστική οικογένεια.
 
 
Το_ότι γεννήθηκε στη Σύρο το αποδεικνύουν επίσημα τα Μητρώα Ερμουπόλεως και την υπηρεσία του ως αεροπόρος την επικυρώνουν πολλά έγραφα της Π.Α., όπως το «Φύλλων Ταυτότητος» πτυχιούχου αεροπόρου Σημαιοφόρου Ι. Χαλκιά τον καιρό που είχε αποσπαστεί ως εκπαιδευτής στη Στρατιωτική Αεροπορία (Αρχείο Π.-Β.Π. μέσω Ναυτικού Μουσείου Ελλάδος).
 
Το ατύχημα στα Δαρδανέλια  και ο μαρτυρικός θάνατος
 
Όπως πολλά νέα παιδιά, έτσι και αυτόν τους πρόλαβαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913). Έτσι, λοιπόν, κατατάχθηκε ως εθελοντής στο Ναυτικό Σώμα, όπου διακρίθηκε για την τόλμη και το θάρρος του. Στη συνέχεια σπούδασε στην Αεροπορική Σχολή του Ετάμπ της Γαλλίας, απ' όπου πήρε το δίπλωμα του οδηγού αεροπόρου και τοποθετήθηκε ως εκπαιδευτής στην Αεροπορική Βάση Φαλήρου.
Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, πήρε μέρος στις επιχειρήσεις του Μακεδονικού Μετώπου, έχοντας για ορμητήριο το αεροδρόμιο Θάσου. Εκτέλεσε αποστολές σε μεγάλο βάθος στο εχθρικό έδαφος, επιδεικνύοντας γενναιότητα και ανδρεία.
Στις 25 Ιουνίου 1917, κατά την εκτέλεση νυκτερινής επιδρομής εναντίον γερμανικών οχυρών στα Δαρδανέλια, το αεροπλάνο του τύπου Sopwith Camel, στο οποίο επέβαινε ως χειριστής, χτυπήθηκε απ' τα ισχυρά αντιαεροπορικά πυρά του εχθρού και κατέπεσε στην Καλλίπολη, όπου ο Χαλκιάς συνελήφθη αιχμάλωτος από τους Τούρκους και υπέστη μαρτυρικό θάνατο μαζί με τον παρατηρητή Σημαιοφόρο Λάζαρη Βαρθολομαίο.
 
Συγκεκριμένα, στα Δαρδανέλια, οι Βρετανοί στρατηγοί ευελπιστούσαν ότι θα υπερφαλάγγιζαν όλη την Ευρώπη, ώστε να ενισχυθεί η Ρωσία κι έστειλαν νέους κυρίως από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία απέναντι σε ισχυρές οχυρώσεις και ένα εξαιρετικά προετοιμασμένο εχθρό. Δεν ήταν μόνο ο στρατός ξηράς που πέθαινε στον πόλεμο αυτόν. Σε αυτόν τον πόλεμο έγινε και χρήση για πρώτη φορά του αεροπορικού όπλου.
 
Στον πόλεμο αυτόν συμμετείχε και η Ελλάδα με το Ναυτικό και την τότε πολύ πρωτοπόρα ελληνική Ναυτική Αεροπορία.
 
 
Ήταν 25 Ιουνίου του 1917 και οι  σημαιοφόροι πιλότοι επιχειρούσαν από τη Θάσο. Πετούσαν με ένα διθέσιο τροποποιημένο Sopwith Camel, με απίστευτες εφευρετικές τροποποιήσεις από τα χέρια των Ελλήνων μηχανικών.
 
Μάλιστα, στις εκδόσεις αυτές, είχαν δώσει κλίση στα δίδυμα πολυβόλα Vickers, ώστε να διευκολύνουν βραδινές αποστολές με στόχους στο έδαφος.
Σε μία τέτοια νυχτερινή αποστολή προσβολής τουρκικών οχυρών ήταν που οι σημαιοφόροι Χαλκιάς Ιωάννης και Λάζαρης Βαρθολομαίος ήρθαν αντιμέτωποι με μια εχθρική αντιαεροπορική βροχή από μολύβι. Το αεροσκάφος του επλήγη και τελικά κατέπεσαν μέσα στις εχθρικές περιοχές. Έτσι, συνελήφθησαν από τους Τούρκους και οδηγήθηκαν στο οχυρό της Καλλίπολης. Εκεί, υπέφεραν φριχτά βασανιστήρια για ν’ αποκαλύψουν στρατηγικές πληροφορίες, ωστόσο εκείνοι
δεν είπαν ούτε μια κουβέντα στους Τούρκους. Και  αφού δεν αποκάλυψαν τίποτα, οι Τούρκοι τους εκτέλεσαν.
 
Οι δύο ήρωες πέθαναν στις 25 Ιουνίου του 1917 υπέρ πατρίδος, τιμώντας τους προγόνους και τους συναγωνιστές τους, αφήνοντας όμως μια πολύ μεγάλη παρακαταθήκη: ΑΙΕΝ ΥΨΙΚΡΑΤΕΙΝ ΤΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ!
 
Πηγές: «Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΙΠΤΑΜΕΝΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ 1912 – 1946», Ταξίαρχου (Ι) ε.α. Βασιλείου Οικονόμου, ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Π.Α., 2010 - ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ & ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ: ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΕΣΟΝΤΩΝ 1908-2010 - Αρχείο Π.Β.Π- τεύχος “ΙΚΑΡΟΣ” της Σχολής Ικάρων - Επίσημη Σελίδα του Γενικού Επιτελείου
Στρατού: ΠΑΣΟΙΠΑ, covertangels.net