Η πρώτη Ναυτική Σχόλη ιδρύεται στην Ερμουπόλη

Η πρώτη Ναυτική Σχόλη ιδρύεται στην Ερμουπόλη - Σύρος - Κυκλάδες - Γράφει ο Παναγιώτης Κουλουμπής
Γράφει ο Παναγιώτης Κουλουμπής
 
Δεν ήταν δυνατόν μια πόλη, όπως η Ερμούπολη, που έχει δημιουργήσει την πρώτη ναυτική δύναμη στην Νέα Ελλάδα μετά την Επανάσταση του 1821, που έχει ιδρύσει την πρώτη ακτοπλοΐα, τις πρώτες ναυτιλιακές εταιρίες και τα πρώτα ναυπηγεία, να μην πρωτοπορεί και στην ναυτική εκπαίδευση.
Στη Σύρο των αρχών του 1800, λοιπόν, ιδρύονται οι πρώτες Ναυτικές Σχολές.
 
Η πρώτη Ναυτική Σχόλη ιδρύθηκε στη Σύρο το 1831 από τον Κεφαλλήνιο Νικόλαο Βρυώνη. Ο Βρυώνης ήταν γνωστός ως «Ναυτικών διδάξας πρώτος εις τους παίδας των Ελλήνων».
 
Το 1831 εκδίδει  στο Συριανό τυπογραφείο των Ν. Γραββανού - Συμεών του Πελοποννησίου και Ι. Γαρουφαλή - Σαμίου το «Εξετάσεις Των μαθητών περί Ναυτιλίας». Ήταν ένα βιβλίο βοήθημα των μαθητών που φοιτούσαν στις σχόλες Ναυτοσύνης για τις εξετάσεις τους.
 
Το πρώτο τέτοιο βιβλίο που εκδόθηκε ποτέ στην Ελλάδα, με 194 σελίδες μετρίου σχήματος για να είναι ευκολομεταχείριστο, το αφιέρωνε «Προς τους θαλασσινούς παντός Χριστιανικού κράτους προς χρήσιν των αυτού μαθητών φιλομαθών και εραστών της ναυτικής επιστήμης» Στο τέλος του βιβλίου, ο Βρυώνης αναγράφει μερικούς από τους σημαντικούς της εποχής εκείνης που αγόρασαν το βιβλίο γιατί «τους ητο χρησίμων δια την εργασίας των»
Διαβάστε σε ποιους – μεταξύ άλλων - ήταν χρήσιμο και πόσα αντίτυπα αγόρασαν: Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας 20, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος 30, Ο Ανδρέας Μιαούλης 6.
 
 
Ο_διδάσκαλος Βρυώνης έζησε μέχρι το 1840 και έγραψε πολλά και διάφορα ακόμα ναυτικά βιβλία που ήταν πολύ αγαπητά και πολυδιαβασμένα από ναυτικούς ή μη της εποχής εκείνης. Τα περισσότερα από αυτά ήταν εκδοθέντα στην Ερμουπόλη.
 
Αμέσως μετά την πρώτη σχόλη του Βρυώνη, η Σύρος παίρνει φορά και ιδρύει και άλλες ναυτικές σχόλες. Δεν έχουμε πολλές πληροφορίες που ευρίσκοντο αυτές, άλλα έχουμε πληροφορίες για τους καθηγητές που δίδασκαν σε αυτές.
 
Ο Χίος Ν. Πατρώνας (-ος) συγγραφέας ναυτικών βιβλίων, ο Κεφαλλονίτης Π. Λυκ(ε)ιαρδόπουλος, ο Μυκόνιος Ιορδάνης Μαυρομάτης επίσης συγγραφέας διαφόρων ναυτικών βιβλίων με γνωστότερο το «Προς Χρήσιν Των Ναυτιλλομένων Ελλήνων», το όποιο εξέδωσε στην Ερμουπόλη, το 1860, στο τυπογραφείο Μ. Π Πετρίδου, όπως και «το Σύστημα Ναυτικών Μαθημάτων», ο θρυλικός Λορέντζος Μπονέλος από την Μάλτα, ο όποιος είχε ιδρύσει αρχικώς μια σχόλη στην Άνδρο, το 1849, άλλα την μετέφερε στην Ερμουπόλη.
 
Ένα άλλο περιώνυμο βιβλίο της εποχής εκείνης ήταν το «Νέος Πρωρεύς» του Ιορδάνη Μαυρομάτη καθώς έγινε επί δυο γενιές ο απόλυτος βοηθός για την ναυτική διάλεκτο.
 
Το βιβλίο αυτό, σύμφωνα με τον ιστορικό Ανδρ. Κ. Χούμη, ήταν μια κακότεχνη αντιγραφή και μετάφραση του βιβλίου του Άγγλου Νόριε, και θεωρείτο το καλύτερο που κυκλοφορούσε, καθώς δεν έλειπε από τις βιβλιοθήκες και τους πάγκους κανενός πλεούμενου ή ναυτικού της εποχής εκείνης.
 
Ο «Νέος Πρωρεύς» τυπώθηκε στο διάσημο και καλύτερο τυπογραφείο της Ελλάδας, στου Ρενιέρη Πρίντεζη, και περιελάμβανε αστρονομικούς λογαριθμικούς πίνακες, που χρησιμοποιούνται ευρέως ακόμα και σήμερα. Για την τυπογραφική στοιχειοθέτηση τους, ο τυπογράφος - με τεραστία για την εποχή εκείνη δαπάνη - έφερε από την Ευρώπη τα ιδιαίτερα τυπογραφικά στοιχεία που χρειαζόταν για την τύπωση του βιβλίου.
 
Το 1841, ένας νεαρός «ναυτικός υπότροφος», ο Ν.Χ Βελετάκης εκδίδει το «Δοκίμιον περί αρχής και Φύσεως της Ναυτιλίας».
 
Το 1863, ο δικηγόρος και καθηγητής του Γυμνάσιου Σύρου Ιωσήφ Ησαίας εξέδωσε το διάσημο βιβλίο «Οδηγός των Ναυτιλλομένων  Ελλήνων Ιδιοκτητών Πλοίαρχων Κυβερνητών και Ναυτικών»
 
Στις αρχές του 20ού αιώνα λειτουργούσε στη Σύρα η περίφημη Ναυτική Σχόλη του γνωστού ναυτοδιδασκάλου Νικολάου Κοτσοβίλλη, ο οποίος ήταν συγγραφέας πολλών χρήσιμων ναυτικών βιβλίων.
 
Ο Κοτσοβίλλης ήταν και ο διευθυντής του μοναδικού για την εποχή εκείνη ναυτικού περιοδικού «Ναυτική Ελλάς», που τα πρώτα χρονιά εκδίδεται και αυτό στη Σύρο (1902).
 
Οι προαναφερθέντες ναυτοδιδάσκαλοι ήταν οι μοναδικοί δάσκαλοι της ναυτικής τέχνης και όλοι ευρίσκοντο στη Σύρο. Σε αυτούς προσέτρεχαν όχι μόνο Έλληνες ναυτικοί διά την εκπαίδευση τους, άλλα και πολλοί ξένοι και ευρωπαίοι (Ρώσοι, Τούρκοι, Μελιταίοι, Σκλαβούνιοι, Γάλλοι, Άγγλοι και Ιταλοί - άρθρο της εφημερίδας «Ήλιος» (αριθ. 67025.9.1898).
 
 
Για_το πόσο σημαντική ήταν η Ναυτιλία στη Σύρο αξίζει να γνωρίζετε ότι, σε ένα Διάταγμα της 31 Ιουλίου του 1837, είχε εισαχτεί ως προαιρετική διδασκαλία στα σχολεία της Σύρου (μόνο) η διδασκαλία της Ναυτικής Τέχνης.
 
Πρώτος δε ναυτοδιδάσκαλος ήταν ο Συριανός Αντώνιος Πέτρου Σκάσης, Κορσικανός στην καταγωγή και Ανώτερος Αξιωματικός του Αυτοκρατορικού Γαλλικού Ναυτικού. Είχε διδάξει και στην Χίο στην εκεί Ναυτική Σχόλη και παρέμεινε στην υπηρεσία αυτή ως αξιωματικός. Ως ναυτοδιδάσκαλος,  απελύθη λόγο γήρατος με απονομή βραβείου για την προσφορά του στις 4 Ιουλίου του 1843.
 
Αξίζει να γνωρίζετε επίσης πως ο ναυτοδιδάσκαλος Αντώνιος Πέτρου Σκάσης ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε ηλιακό ρολόι προ του Ναού της Μεταμορφώσεως. Δυστυχώς κανείς δεν ξέρει τι απέγινε το ιστορικό αυτό κατασκεύασμα.
 
Τέλος, φτάνουμε στη σημερινή Ναυτική Σχόλη, η οποία συστάθηκε με βασιλικό διάταγμα στις 24 Σεπτεμβρίου του 1873, και στην οποία πρώτος ναυτοδιδάσκαλος ήταν ο περιβόητος Ν. Δομεστίνης, με μισθό τότε 150 δρχ μηνιαίως.
 
Πηγή: «Η Αληθινή Ερμούπολη Επαγωγικώς. Μια Άλλη Γνωριμία με την Σύρα. Μια Ιστορική Συμβολή», Δημήτριου Αθ. Κρίνου, έκδοση ΑΚΤΙΝΑ, 2005. Με χορηγό τον Δικηγορικό Σύλλογο Ερμούπολης.