Ξεχασμένοι Μύθοι, Θρύλοι και Παραδόσεις της Σύρου - Γ’ ΜΕΡΟΣ

Ξεχασμένοι Μύθοι, Θρύλοι και Παραδόσεις της Σύρου - Γ’ ΜΕΡΟΣ - Ερμούπολη - Σύρος - Γράφει ο Παναγιώτης Κουλουμπής

Γράφει ο Παναγιώτης Κουλουμπής

 

Ο θρύλος του Κοκκινόσπιτου

Το δεύτερο στοιχείο της Σύρου κατοικεί στο διάσημο "Κοκκινόσπιτο", ένα σπίτι κοντά στο χωριό Επισκοπείο.

Μέσα στα δωμάτιά του διαδραματίστηκε η εξής ιστορία: Mία Γαλλίδα, παντρεμένη με ένα Συριανό ναυτικό, μη μπορώντας να αντέξει τη μοναξιά της, βρήκε παρηγοριά στην αγκαλιά του κουνιάδου της. Kατά τη διάρκεια μιας νυχτερινής περίπτυξης του παράνομου ζευγαριού, το μωρό της Γαλλίδας πέθανε αβοήθητο. H γυναίκα τρελάθηκε και πέθανε από θλίψη, στοιχειώνοντας με τη φασματική παρουσία της το σπίτι, που από τότε παραμένει έρημο. H ιστορία του «Κοκκινόσπιτου» είναι πασίγνωστη στη Σύρο κι από αυτή εμπνεύστηκε ο Kαραγάτσης το μυθιστόρημά του «H μεγάλη Χίμαιρα».

Το_όνομα «Κοκκινόσπιτο» λέγεται ότι δόθηκε από τους Συριανούς για να δηλώσουν το γεγονός ότι βάφτηκε κόκκινο από το αίμα των Ρεΐζηδων. Ζωσμένο με θρύλους, μύθους και παραδόσεις, το αντιμετωπίζουμε ως άντρο δαιμόνιων πνευμάτων.

Παλιότερα υπήρχε η εντύπωση ότι ακούγονταν τα βράδια οι λυγμοί της Ρεΐζη, οι φωνές της Μαρίνας, τα γέλια του μικρού κοριτσιού.

Οι πιο προληπτικοί πιστεύουν ότι το σπίτι εξακολουθεί να έχει κακή ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι όποιος τάραξε την ησυχία του ή τόλμησε να μετακινήσει έπιπλα και μικρότερα αντικείμενά του, βρήκε τραγικό θάνατο ή θάνατο κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες.

Οι πιο ρεαλιστές υποστηρίζουν ότι όλα αυτά ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας και εξυπηρετούσαν συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Κάτοικος του Επισκοπείου θυμάται ότι ο χώρος ήταν τόπος συνάντησης χαρτοπαιχτών και παράνομων ζευγαριών και ότι ένας κύριος με ελαφρά νοητική στέρηση -πρέπει όμως να είχε πολύ χιούμορ- διασκεδάζοντας με τον φόβο των κατοίκων, τοποθετούσε στο κεφάλι του τα βράδια μια μεγάλη κολοκύθα και παίζοντας με το φως από τα κεριά, που κρατούσε και τη σκιά, τρομοκρατούσε τους περαστικούς.

Το Σπαθί του Bασιλόπουλου

Η_Σύρος έχει και τον θρύλο που μιλά για το Σπαθί του Bασιλόπουλου που βρίσκεται θαμμένο σε κάποιο βουνό της Aπάνω Mεριάς. Κάτι παρόμοιο με τον θρύλο του Excaliber που οποίος το βρει θα γίνει βασιλιάς… της Σύρου.

Ο θρύλος της Xρυσής Γουρούνας

Θυμάμαι μικρό παιδάκι που με φόβιζε η γιαγιά μου με την Xρυσή Γουρούνα με τα Γουρουνάκια, που περιπλανιέται τις νύχτες στα έρημα βουνά της ίδιας περιοχής και ξεκουράζεται τις μέρες μέσα σε σπηλιές και υπόγεια λαγούμια.

Οι Αράπηδες και τα Μαγικά Πηγάδια

Θυμάμαι ακόμα διαφορές γιαγιάδες, θειες και μεγάλες γυναίκες που μας έλεγαν να μην τριγυρίζουμε τις νύκτες χωρίς φυλακτό γιατί θα παρουσιαστούν οι Aράπηδες που εμφανίζονταν από το πουθενά, έκλεβαν τα παιδιά των Συριανών κι εξαφανίζονταν μυστηριωδώς όπως είχαν εμφανιστεί.

Επίσης, θυμάμαι ακόμα που μου διηγούταν συχνά για τον Αράπη του πηγαδιού. Ένα πηγάδι σε μια γειτονία κοντά στην περιοχή της εκκλησίας της Μεταμορφώσεως που ανήκε στην οικογένεια μου που τις Παρασκευές και τα Σάββατα έβγαινε και καθόταν πάνω στο μπακιρένιο σκέπασμα του πηγαδιού και τραγουδούσε παράξενα τραγούδια.

Τα πηγάδια, που έχουν μεγάλες υπόγειες δεξαμενές, έχουν, κατά την λαϊκή παράδοση, το στοιχειό τους, έναν κοντό συνήθως αραπάκο, που βγαίνει και κάθεται στου πηγαδιού τα χείλια, και δεν πειράζει κανένα, ούτε μιλεί, μόνο αν περάσει καμιά κοπέλα της κάνει νοήματα να πάει κοντά. Και αν πάει την περιποιείται και της δίνει πολλά δώρα. 
Αν πάλι δεν πάει, δεν τον μέλει, ούτε της δίνει τίποτε. Μόνο καμιά φορά από τη φούρκα του για την καταφρόνια, πέφτει μέσα στο πηγάδι. Γυρεύει όμως και να ξεγελάσει όμορφα κορίτσια με παρακάλια και τάματα. Και λέγουν μάλιστα πως μερικές τις πλάνεσε με τα χαρίσματα του και τις κατέβασε στο πηγάδι, τις έμπασε σε ωραιότατες κάμαρες, που είχαν πολύ λαμπρά και πλούσια πράματα, και αφού τις κράτησε μια μέρα κι' έφαγαν κι' ήπιαν καλά, τις έβγα­λε πάλι έξω από το πηγάδι.

Ο Θρύλος Του Αγίου Γεώργιου

Ένας άλλος θρύλος είναι αυτός που μιλάει για τα πέταλα από τις οπλές του αλόγου του Aϊ-Γιώργη, που αντηχούσαν μέχρι πριν λίγα χρόνια στα σκαλάκια των σοκακιών της Άνω Σύρου, όταν ο Άγιος έβγαινε τις νύχτες για να εποπτεύσει την ενορία του. Ακόμα λένε υπάρχει η οπλή του αλόγου του αποτυπωμένη σε κάποιο σημείο του ναού του Αγίου Γεωργίου.
Λένε ακόμα ότι την ημέρα που γιορτάζει ο Άγιος Γεώργιος, μπορεί κανείς να τον δει την ίδια στιγμή να καλπάζει σε Ανατολή και Δύση.

Ο Βραχνάς

Μερικοί γέροντες μιλούν ακόμη για τον Bραχνά, έναν ιδιόμορφο δαίμονα που τις νύχτες καθόταν στο στήθος των κοιμισμένων, δυσκολεύοντας την αναπνοή τους. Από εκεί φαίνεται να βγήκε και η έκφραση «Μου έγινε Βραχνάς».

Η Ζώνη της Παναγίτσας

Θυμάμαι ακόμα και σήμερα τις γυναικούλες της γειτονιάς μου μετά την βροχή, όταν έβγαινε το ουράνιο τόξο πάνω από τον Φάρο, έξω από το λιμάνι, που έλεγαν: «Πάλι η Παναγία έβγαλε την Ζώνη Της για να μας προστατεύσει».

Ο θρύλος του ρόγχου στην Αγίας Πακού του Γαλησσά και οι Δράκοι

Στην αριστερή άκρη της παραλίας του Γαλησσά βρίσκεται ένας μικρός λόφος, στην κορυφή του οποίου υπάρχει το γνωστό εκκλησάκι της Αγίας Πακού. Παλιοί γέροντες μου διηγούνταν πως σε αυτή την περιοχή ακουγόταν ένας παράξενος ρόγχος που ερχόταν από το πουθενά. Ακόμα και σήμερα, όταν έχουν φύγει όλοι οι τουρίστες, αν είσαι τυχερός και υπάρχει απόλυτη ησυχία, ίσως καταφέρεις να αφουγκραστείς αυτόν τον ρόγχο.
 

Η λογικότερη εξήγηση είναι να σκεφτείς ότι προέρχεται από τον αέρα και την θάλασσα. Όμως οι Σπηλιές της περιοχής είναι σε τέτοιο σημείο που δεν θα μπορούσαν να προκαλέσουν τέτοιο ήχο από καμία κατεύθυνση ανέμου όπως αυτός που  έρχεται στην περιοχή του Γαλησσά.

Πολύ παλιές παραδόσεις του νησιού μιλούν για θρύλους που αφορούν δράκους. Μια τέτοια μαρτυρία σώζεται από τον ίδιο τον μεγάλο ερευνητή θρύλων και παραδόσεων Νικόλαο Πολίτη.

Συμφώνα με την περιγραφή του, ένας τρομερός δράκος που κατασπάραζε ανθρώπους ζούσε στον Γαλησσά και μάλιστα ξέρουμε και την φωλιά του που βρίσκεται στη θέση Δρακόλακος, στην περιοχή Καταφιά.

Το θέμα, όμως, είναι ότι, ενώ όλα τα τοπωνύμια που αναφέρει ο Πολίτης είναι υπαρκτά, το τοπωνύμιο Δρακόλακος δεν υπάρχει στη Σύρο. Υπάρχει, όμως, στην περιοχή ένα άλλο που ονομάζεται Λάκοι. Μήπως οι Συριανοί άλλαξαν το όνομα της φωλιάς του δράκου σε μια προσπάθεια να τον ξεχάσουν και να ξορκίσουν το κακό;

Επικεντρώνοντας την προσοχή μας στην ονομασία της μικρής εκκλησίας της Αγίας Πακού, μπορούμε να κάνουμε μερικές υποθέσεις από πού και γιατί έχει αυτό το όνομα.

Μερικοί παλιοί έλεγαν πως προέρχεται από το Πανάγιας Επηκόου αφού το εκκλησάκι είναι κτισμένο πάνω σε αρχαίο Πρωτοκυκλαδικό οικισμό.

Κάποιοι άλλοι έλεγαν ότι η ονομασία προέρχεται από τη λατινική λέξη που δηλώνει ειρηνοποιό, υπάκουη κτλ. Δηλαδή είναι ναός των Εισοδίων της Παναγίας που ακούει.

Μήπως κτίστηκε εκεί για να προστατέψει τους Γαλησσιανούς από αυτό που άκουγαν;
Δηλαδή την αναπνοή, τον ρόγχο του δράκου των θρύλων;