Πάντρεμα της τέχνης με τη ζωή (Μανώλης Στρατάκης)

Πάντρεμα της τέχνης με τη ζωή  (Μανώλης Στρατάκης)

Ο Μανώλης Στρατάκης (πριν 10 χρόνια) μιλάει για το ερασιτεχνικό θέατρο 

 

Στη μνήμη του Μανώλη Στρατάκη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στα 92 του χρόνια σήμερα το πρωί στο Ηράκλειο της Κρήτης όπου διέμενε, δημοσιεύουμε συνέντευξή του που είχε παραχωρήσει στην εφημερίδα Ο ΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ τον Δεκέμβριο του 2007

Σωστό θέατρο σημαίνει να μπορείς να παντρέψεις την τέχνη με τη ζωή, δηλώνει στο «ΛΟΓΟ» ο Μανώλης Στρατάκης, που το πέρασμά του από τη Σύρο κατά το παρελθόν έχει αφήσει ανεξίτηλα σημάδια. Γεννημένος στο γραφικό χωριό της Κρήτης Βιάνος, την πατρίδα του Ιωάννη Κονδυλάκη, ο 82χρονος σήμερα Μανώλης Στρατάκης, μετεωρολόγος, είχε υπηρετήσει στη Σύρο από το 1963 μέχρι το 1972, με μια ιδιαίτερη έφεση στο θέατρο, το οποίο έχει σπουδάσει και ασχολήθηκε μ’ αυτό όταν υπηρετούσε στη Σάμο, δίνοντας στο νησί μια άλλη θεατρική παιδεία και έναν άλλο θεατρικό άνεμο, τον οποίο μετέφερε στη συνέχεια και στη Σύρο. 

Ο ίδιος θα πει πως «Έκανε το πρώτο βήμα προς το ερασιτεχνικό θέατρο, το οποίο ήταν αστεία υπόθεση μέχρι τότε, και το έστησε στα πόδια του, αποδεικνύοντας ότι τα ερασιτεχνικά θέατρα μπορούσαν να φτάσουν στα επίπεδα όχι μόνο των επαγγελματικών, αλλά και πολύ πιο ψηλά από αυτά» 

Φρονεί πως τα μειονεκτήματα που έχει το επαγγελματικό θέατρο δεν τα έχει το ερασιτεχνικό, όπως επί παραδείγματι, «στο ερασιτεχνικό θέατρο δεν υποβλέπει ο ένας τον άλλο ούτε προβάλλονται οι ισχυρότεροι. Το ερασιτεχνικό θέατρο προσπαθεί να δώσει ένα αποτέλεσμα που να προέρχεται από τη συλλογική προσπάθεια με την πίστη στο σκοπό που υπηρετεί» 

«Πειράματα» που πέτυχαν

Δεν παραβλέπει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το ερασιτεχνικό θέατρο, ιδιαίτερα στον τεχνικό τομέα, αλλά επιμένει πως ναι μεν η Δραματική Σχολή παρέχει πολλά εφόδια στον ηθοποιό, αλλά εκείνο που βρίσκεται στην κορυφή «είναι το ταλέντο, που δε διδάσκεται πουθενά και από κανέναν» 

Τι είναι το ταλέντο; Μια ερώτηση που του υποβάλλεται αυθόρμητα. «Τι είναι το ταλέντο; Είναι η συνισταμένη των ιδιοτήτων ενός ανθρώπου. Δηλαδή, η ευφυΐα, ο χαρακτήρας, η ευαισθησία, η χροιά της φωνής, και τόσα άλλα, που συγκεντρωμένα αναδεικνύουν το ταλέντο» 

Χαρακτηρίζει «σαν πείραμα» την προσπάθεια που έκανε στη Σάμο το 1957, όταν σκηνοθέτησε το έργο «Στέλλα Βιολάντη» του Ξενόπουλου «και έγινε σεισμός» με τις τοπικές εφημερίδες να αναφέρονται στις παραστάσεις και να ομολογούν ότι αυτό που παρακολούθησε το κοινό της Σάμου «ήταν άλλο πράγμα» 

Μετά τη Σάμο μετατέθηκε στη Σύρο και φυσικά δεν έμεινε ανενεργός στον τομέα που τον «γέμιζε» και ήταν το θέατρο. Δήμαρχος τότε ο Σταύρος Βαφίας, που γνώριζε τις επιδόσεις του «μετεωρολόγου» στα πολιτιστικά δρώμενα της Σάμου και όταν εγκαταστάθηκε στην Ερμούπολη τον πλησίασε και του ζήτησε «να σκηνοθετήσει και να παρουσιάσει ένα έργο, οι εισπράξεις του οποίου θα δινόταν για την ανακαίνιση του θεάτρου Απόλλων», πράξη καθαρά συμβολική, αφού η επισκευή απαιτούσε υπέρογκα ποσά. 

Τότε ξεκίνησε τις πρόβες και τελικά «ανέβασε» το έργο «Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ», παρουσίαση που είχε την ίδια αποδοχή από το κοινό της Σύρου με εκείνη που είχε γνωρίσει στη Σάμο η «Στέλλα Βιολάντη» και τα υπόλοιπα έργα που ακολούθησαν στη συνέχεια. 

«Τότε ήταν θέατρα υψηλής ποιότητας» θα πει ο Μανώλης Στρατάκης, που ανάλωσε τις δυνάμεις του επί δέκα χρόνια στα ερασιτεχνικά θεατρικά δρώμενα της Σύρου, αφού –όπως λέει- «εδώ τα ταλέντα ήταν πολύ περισσότερα από εκείνα που συνάντησε στη Σάμο», γι’ αυτό άλλωστε είχε επιμείνει τότε ότι «είναι δυνατή η δημιουργία θεατρικής ζωής στη Σύρο και στις Κυκλάδες γενικότερα, γιατί ο αριθμός των ταλέντων που συναντά κανείς εδώ δεν τον συναντά πουθενά αλλού στην Ελλάδα» 

Γίνονται προσπάθειες στη Σύρο

Η κάποια «ανάπαυλα» καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων στο νησί του έδωσε τη δυνατότητα να αναλάβει καλλιτεχνικός διευθυντής στο Λύκειο Ελληνίδων, με αποτέλεσμα «να αρχίσει μια καλπάζουσα δραστηριότητα», αφού σε λιγότερο από δυο χρόνια παρουσιάστηκαν τέσσερα θεατρικά έργα, με κορυφαία επίτευξη, όπως εκτιμά ο ίδιος, το έργο «Μαντώ Μαυρογένους», έργο πολυάριθμο και πολυπρόσωπο με γνωστούς τους ήρωες του έργου. Όπως τονίζει, στο έργο αυτό που σκηνοθέτησε να δώσει τη βαθύτερη έννοιά του ώστε «ο θεατής να κοιτάξει στον καθρέφτη του προσεκτικά και να δει πού, σαν Έλληνας, υστερεί, γιατί υστερούμε σε πάρα πολλά πράγματα» 

Αν και έφυγε από το νησί και στη συνέχεια συνταξιοδοτήθηκε ως δημόσιος υπάλληλος, τη Σύρο δεν την ξέχασε ποτέ (σήμερα ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης) και την επισκέπτεται πολύ ταχτικά. 

«Έχω παρακολουθήσει πολλά θεατρικά έργα στη Σύρο. Ομολογώ πως δεν ήταν όλα του επιπέδου που θα ήθελα. Είναι γεγονός πως γίνονται προσπάθειες, αλλά περισσότερο σε «ελαφρά» έργα», θα πει στη συνέχεια, δίνοντας μεγάλη βαρύτητα στη σκηνοθετική δουλειά. «Άλλο ηθοποιός και άλλο σκηνοθέτης. Ο σκηνοθέτης είναι μια ιδιαίτερη υπόθεση. Είναι ο δάσκαλος που ξέρει πώς να διδάξει, αφού πρώτα ελευθερώσει τον ερασιτέχνη, γιατί αν δεν είναι κανείς ελεύθερος άνθρωπος δεν μπορεί να εγκαταλείψει τον εαυτό του τόσο εύκολα για να ενσαρκώσει κάποιον άλλο» 

Δεν αφήνει, όμως, να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι το ερασιτεχνικό θέατρο στη Σύρο έχει και τις καλές του στιγμές: «Μπορώ να πω ότι είδα και προσπάθειες 

που είχαν σοβαρή αξία. Ήταν έργα τα οποία μπορούσες να τα δεις με ευχαρίστηση» 

Ταλέντο ο Μάρκος Φρέρης

Αναφορά και στον Μάρκο Φρέρη. Εκτιμά πως με τι δική του παρουσία και συμβολή «τα πράγματα άλλαξαν προς το καλύτερο. Ήταν μεγάλο ταλέντο. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα είχε τόση ελευθερία πάνω στη σκηνή, γιατί στην καθημερινή του συμπεριφορά ήταν άνθρωπος συνεσταλμένος. Του είχα πει πόσο εντύπωση μου έκανε η ελευθερία του πάνω στη σκηνή, αλλά ο ίδιος ποτέ δεν παραδέχτηκε πως ήταν ελευθερωμένος» 

Αν θα ήθελε να δώσει μια συμβουλή σε όσους ασχολούνται με το ερασιτεχνικό θέατρο, ποια θα ήταν αυτή; «Θα τους έλεγα να προσέξουν την επιλογή των έργων. Δεν πρέπει να γίνεται κατά τη μόδα. Πρέπει να προέρχεται από μελέτη των προβλημάτων του κόσμου. Και όταν λέω προβλήματα αναφέρομαι στα πάντα, από τις εσωτερικές σχέσεις που έχει κανείς με τον εαυτό του μέχρι τις συγκρούσεις που έχει με το περιβάλλον του σε όλα τα επίπεδα. Το θέατρο πρέπει να δίνει κάθε φορά κάτι που να απαντά σ’ αυτά ακριβώς τα αιτήματα και προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου. Παράλληλα, αυτό που του δίνεται να είναι εύληπτο, δηλαδή να το καταλαβαίνει ο θεατή. Να γίνεται ένα πάντρεμα της τέχνης με τη ζωή» 

Σωστή και όχι «χαριστική» κριτική

Πόσο πιστεύει ότι η κριτική, από τα Τοπικά (κατά βάση) Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης πρέπει να είναι «χαριστική» στα αποτελέσματα των προσπαθειών, αφού αυτές οι προσπάθειες προέρχονται από ερασιτέχνες και όχι επαγγελματίες θιάσους και ηθοποιούς; 

Ο Μανώλης Στρατάκης εδώ είναι απόλυτος. «Ο Τύπος πρέπει να λέει την αλήθεια. Εάν χαριστεί, θα πει ψέματα. Θα κάνει το μαύρο.. άσπρο. Μπορεί ο κόσμος να μην μπορεί να κρίνει και να χειροκροτεί τα πάντα, αλλά έχει ένστικτο και όταν δει το σωστό το χειροκρότημα αλλάζει τελείως σε ήχο και ρυθμό. Όμως, την κριτική πρέπει να την κάνουν ορισμένοι ειδικοί, που υπεύθυνα θα πουν αν απέδωσε το έργο και αν δικαιώθηκε η παράσταση, με στήριξη των επιχειρημάτων κοινής αποδοχής» 

«Γενικά ο Τύπος πρέπει να γράφει την αλήθεια χωρίς να υπερβάλει, γιατί το υπερβολικό είναι και ασήμαντο» θα πει καταλήγοντας. «Αλίμονό μας αν δεν υπήρχε ο Τύπος. Έχει μπει στη ζωή μας και εξυπηρετεί τη ζωή μας»