«Τάδε έφη ο Σουρής...»

«Τάδε έφη ο Σουρής...» - Σύρος - Ερμούπολη -σχολιάζει ο Παναγιώτης Λίτσας
σχολιάζει ο Παναγιώτης Λίτσας
 
(Μικρή σταχυολόγηση στίχων και ποιημάτων)
 
Του Παναγιώτη Λίτσα 
(συνταξιούχος δάσκαλος) 
 
Βρήκα το φίλο μου να πίνει τον καφέ του σκεπτικός. Πριν προλάβω να ρωτήσω, έδωσε  απάντηση στην απορία μου.
-Πριν από λίγο άκουγα τραγούδια του Σαββόπουλου και αναρωτιόμουνα...Εδώ και 50 χρόνια  που τα ακούμε,τίποτε δεν έχει αλλάξει;
-Δηλαδή;Ρώτησα προβληματισμένος.
-Πρόσεξε!Ενώ όπου κοιτάξεις,«όλη η Ελλάδα είναι ατέλειωτη παράγκα»,ο Έλληνας εξακολουθεί να ονειρεύεται «σαν τον Καραγκιόζη» κι όταν ζοριστεί λίγο,δε διστάζει να ...σηκώσει το ποτήρι και « ας αρχίσουν οι χοροί»!50 χρόνων τραγούδια παραμένουν επίκαιρα,λες και γράφτηκαν σήμερα!
-Φοβάμαι πως αυτό δεν είναι τίποτα!Αν διαβάσεις ποιήματα που γράφτηκαν όχι πριν 50, αλλά πριν από 130, ακόμη και 150χρόνια,θα διαπιστώσεις με μεγαλύτερη έκπληξη ότι παραμένουν ίδιες κι απαράλλαχτες οι συνήθειες, η  νοοτροπία του Έλληνα για την πατρίδα του, τον εαυτό του, τους γύρω του, τα προβλήματά του! Και το...Ρωμέικο, καλά κρατεί! 
-Ποιήματα 130 χρόνων;Πώς γίνεται;
-Πρόσεξε! «Παράγκα»βλέπει ο Σαββόπουλος την Ελλάδα με χίλια δυο προβλήματα στην οικονομία!Νομίζεις πως αυτά τα προβλήματα είναι πρωτόγνωρα; 
«Ποιος είδε κράτος κλασικό,
σ΄όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;»
-Ποιος τα είπε αυτό;
-Ο Γεώργιος Σουρής το 1883!Μα,θα μου πεις,στις μέρες μας έχουμε και τους «επιτήδειους»που μόλις νιώσουν το μέλι στα δάχτυλα, δε διστάζουν να...γλείψουν άλλοι λίγο, άλλοι πολύ κι άλλοι ολόκληρο το βάζο!Αυτό το κράτος από παλιά «συνήθιζε»
«Νά΄χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε,
τον κλέφτη να γυρεύουνε!»
Σε κάποιες λίστες Λαγκάρντ θα βρίσκεται,αλλά ποιος ψάχνει...ψύλους στ΄άχυρα, όταν διαπιστώνει με λύπη τον ηθικό κατήφορο της κοινωνίας,την οποία αγωνιά και αγωνίζεται να αλλάξει,αλλά...
«Όλα σ’αυτή τη γη μασκαρευτήκαν
ονείρατα,ελπίδες και σκοποί,
οι μούρες μας μουτσούνες εγινήκαν
δεν ξέρομε τι λέγεται ντροπή!»
-Ναι,αλλά υπάρχει και νόμος!Κάποιους θα πιάσουν! Άλλωστε, γιατί κάθε λίγο ετοιμάζονται τόσα νομοσχέδια;
-Α,νόμοι πάντα ψηφίζονταν για κάθε θέμα που περνάει από το μυαλό σου!Έφταναν και φτάνουν στη Βουλή νομοσχέδια 
«Περί αμπέλων, φυτειών,περί καλαποδίων,
περί οδών αμαξιτών, περί λεωφορείων...
Περί τροποποιήσεων δεν ξέρω ποίων νόμων,
περί στενών ή και πλατειών ατμοσιδηροδρόμων...
Περί συντάξεων χηρών και ορφανών και χήρων...
Περί του πώς μπορεί κανείς ελεύθερα να κλέβει,
χωρίς κανείς λογαριασμό γι’αυτό να του γυρεύει...»
Τώρα,θα μου πεις, ο Έλληνας τι...φταίει για όλα αυτά;Προκειμένου να εξασφαλιστούν λίγοι ψήφοι παραπάνω και νομοσχέδια θα ψηφιστούν και τροποποιήσεις!Ναι, αλλά τι κάνει για όλα αυτά;Δεν υποφέρει; Δεν αγανακτεί; Δεν ξεσηκώνεται;Συχνά θα ακούσουμε το Ρωμιό να διαπιστώνει
«Όλα παράξενα εδώ, μας κυβερνούν οι κλέφτες
κι οι κλέφτες μόνο χαίρονται του κόσμου τα καλά...»
Ωστόσο,οι «συνήθειες» δεν αλλάζουν!Διαφωνούν οι Ρωμιοί, ναι!Οραματίζονται ένα καλύτερο αύριο,ακούνε, όμως,να τους λένε:
«Θέλετε όλα να γενούν,αλλά με το ραχάτι,
δουλειά σας είναι η τεμπελιά και η πολιτική!»
Κι αυτό,διότι...
«Καλά καλά τι θέλετε κανένας σας δεν ξέρει
κι αφήνεστε στην τύχη σας κι όπου αυτή σας φέρει!
Τα πταίσματά σας ρίχνετε στων άλλων την καμπούρα
και έχετε αδιάκοπη παντοτεινή μουρμούρα!»
Ε,βέβαια, πώς να φταίει ο Ρωμιός,αφού ως άξιο τέκνο ηρωικών προγόνων έχει προσόντα μοναδικά,που άλλος κανείς δεν έχει;Προβληματίζεται, αλλά διαπιστώνει ...
«Ζητούσα πάντα μές στο μυαλό μου
ήρωα νά ΄βρω πολύ μεγάλο...
Τέλος,δεν ήβρα κανέναν άλλο
παρά τον ίδιο τον εαυτό μου!»
Το λέει και το πιστεύει αυτό! Όσο κι αν κάνει συγκρίσεις, στο τέλος...
«Καλός και τούτου του λαού κι εκείνου ο θεός,
μ’ απ΄όλα πιο καλύτερο να γεννηθείς Ρωμηός!»
Έτσι ήταν και είναι ο Ρωμιός! Όλοι συμφωνούν με τη διαπίστωση
«Σπαθί αντίληψη, μυαλό ξεφτέρι,
κάτι μισόμαθε κι όλα τα ξέρει!»
Κανείς,όμως,δε θα μπορούσε να συμφωνεί με τον «αφορισμό» 
«Ω Ελλάς, ηρώων χώρα,
τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα;»
Με τόσες αρετές, τόσα προσόντα, ποιος άλλος θα μπορούσε να βρει λύση σε κάθε πρόβλημα;Αυτός πρώτος θα πει μιλώντας στον...εαυτό του
«...Συλλογίσου πως ζεις στην Ελλάδα
κι εδώ είναι ποιος πρώτος θα κλέψει!»
Παλιοκατάσταση!Και τι κάνουμε;Εδώ οι Ρωμιοί δε βρίσκουν κοινή απάντηση!Κάποιοι δεν προβληματίζονται πολύ!Ελπίζουν πως «έτσι»θα τη βολέψουν. 
«Όρσε, λοιπόν, εις όλο το ντουνιά,
τον άδικο, τον ψεύτη, το φονιά!»
Θα πει ως γνήσιος Ρωμηός,θα τραβήξει για καφέ και με τις ώρες θα μονολογεί...
«Στο καφενείο απ΄έξω σαν μπέης ξαπλωμένος,
του ήλιου τις ακτίνες αχόρταγα ρουφώ
Και στων εφημερίδων τα νέα βυθισμένος,
κανένα δεν κοιτάζω, κανέναν δεν ψηφώ»...
-Και τα ιδανικά της φυλήςτου;Τα ξέχασε τόσο εύκολα υπέρ...πάρτης του;
-Κάθε άλλο! Ξεκίνησε με το «του Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υποφέρει», αλλά εξακολουθεί να υπερασπίζεται  ελευθερίες και δικαιώματα! Απλό παράδειγμα:
«Ο Έλλην δύο δίκαια ασκεί πανελευθέρως!
Συνέρχεσθαι τε και ουρείν εις όποιο θέλει μέρος!»
 
Αυτός ήταν ο Ρωμιός του Σουρή! Πιστεύεις, αλήθεια, ότι δεν ισχύει και στις ημέρες μας η διαπίστωση
«Και ψωμοτύρι και για καφέ
το «δε βαρυέσαι» κι «ωχ αδερφέ».
Ωσάν πολίτης, σκυφτός ραγιάς,
σαν πιάσει πόστο: Δερβέναγάς!»
Βέβαια,δεν έπαψε ποτέ να «προβληματίζεται»...
«Ψυχή μου! Τι λιακάδα! Τι ουρανός! Τι φύσις!
Αχνίζει εμπροστά μου καϊμακλής καφές
κι εγώ κατεμπνευσμένος για όλα φέρνω κρίσεις
και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές!»
Έτσι είναι,έχει τη δική του φιλοσοφία, γιατί,εκτός των άλλων,ο Ρωμιός είναι και ...φιλόσοφος!Φιλοσοφεί κι αναρωτιέται...
«Γιατί τα τόσα άστρα ν΄ανάβουν και να σβήνουν;
Και τι καταλαβαίνει εκείνος που τα βλέπει;
Καλύτερα δεν είναι να πέσουν και να γίνουν
πεντόφραγκα ή λίρες μες στη δική μου τσέπη;»
Αυτός,λοιπόν, θα κρίνει τους πάντες! Προέδρους, δημάρχους, βουλευτές, υπουργούς, πρωθυπουργούς...Άλλωστε
«Για τα πρωτεία ξεψυχά κάθε Ρωμηός λεβέντης!
Μόνον αυτός πρωθυπουργός,μόνον αυτός αφέντης!»
Αυτός αξίζει και δήμαρχος και βουλευτής και υπουργός και πρωθυπουργός να γίνει! Ακόμα και...ακαδημαϊκός!
«Εάν στ΄Αναβρυτήριο ντελάληδες φωνάξουν:
«Ποιος Έλλην θέλει να γενεί Ακαδημαϊκός;»
Ω,τότε όλ΄οι Έλληνες εμπρός σου θα πετάξουν...»
Βέβαια,έχει πάντα κρυφή του επιθυμία...
«Και το κράτος τούτο
που το λεν σακάτικο,
να μου κόψει θέλω
τακτικό μηνιάτικο!»
-Καλά όλα αυτά,αλλά λύσεις ποιος θα δώσει;Τους άλλους θα περιμένει;
-Ποιους άλλους;Ποιος θα δώσει  λύση στα προβλήματά του;Ο Γερμανός, ο Αμερικανός ή οι...οικονομολόγοι;Δίκαια τούς φωνάζει...
«Καλά σας ξυπνητούρια,ω οικονομολόγοι!
Τόσον καιρό φωνάζω μονάχος μου γι’ αυτά,
μα πάνε στα χαμένα οι σοβαροί μου λόγοι!»
Κι όμως, είναι τόσο...απλή η λύση!
«...για να γίνουν όλα αυτά
χρειάζεται παράς
και μπόλικος,αλλιώς
κι εγώ και ο λαός,
θα γίνει μασκαράς!»
Και πού θα βρεθεί ο παράς;Κι αυτό απλό!
«Βάλετε φόρους, βάλετε εις την πτωχήν μας ράχη,
ποτίστε με το αίμα μας την άρρωστη πατρίδα,
σεις το κρασί και τον καπνό που πίνετε μονάχοι
κι εμείς να σας κοιτάζομε με μάτι σαν γαρίδα!
Βαριά φορολογήσετε και το νερό που τρέχει
βάλετε φόρους, βάλετε,η πλάτη μας αντέχει...»
Κι ας μην ξεχνάμε πως ο Ρωμιός είναι και θρήσκος!Δεν ξεχνάει, κάθε φορά που τα κάνει ...θάλασσα να απευθυνθεί στον επουράνιο Θεό (επί γης είναι αυτός...θεός!)ζητώντας, πάντα με κάποιο «μεσίτη», λύση ακόμα και για την ξηρασία!
«Να γίνει μια αναφορά εις το Μητροπολίτη,
να τον παρακαλέσουμε να κάμη λιτανεία,
μήπως και βρέξη έξαφνα και δούμε σωτηρία!»
Έτσι είναι ο Ρωμιός!Θρήσκος, πατριώτης και με ιδανικά!
«Πατρίς, γυναίκα,έρως,πόλεμος, τιμή,
τσαντίρι, κουραμάνα,νυμφική παστάς...»
Ναι, η γυναίκα πάντα «πρωταγωνιστούσε»στη ζωή του!Κι ήταν πάντοτε υπέρ της ισότητας ανδρών-γυναικών και δεν το έκρυβε!
«Ας έρχονται μαζί μας στον καφενέ παρέα,
για να μιλούμε λίγο για τα πολιτικά...
Ας παίζουνε μπιλιάρδο,αν θέλουν κι ας καπνίζουν!
Ας γράφουν άρθρα,στίχους,ακόμη κι ας ψηφίζουν!»
Αλλά,η πρωτοπορία του δε σταματά!
«Ας γίνουν,αν μπορέσουν κι αυτές πρωθυπουργίνες,
μες στη βουλή ας φέρουν σωρούς νομοσχεδίων...»
Κι όλα αυτά εν έτει 1883!Μην ξεχνάμε, οι εκλογές είναι το...ψωμοτύρι του Ρωμιού!Τόσα χρόνια πέρασαν, οι συνήθειές του δεν άλλαξαν!Αφήστε τους Ευρωπαίους «να φωνάζουν»! Οι Έλληνες ακολουθούμε το δικό μας δρόμο 150 χρόνια τώρα! Έρχονται εκλογές;
«Νέοι ρήτορες και πάλι μες στους δρόμους θα φανούν
και πτερά θα δώσουν νέα στον ελεύθερόν μας νουν!»
Και φυσικά όλοι οι «ρήτορες»,αίφνης, θα μας θυμηθούν!Αλλά...
«Γιατί μονάχα τώρα μας σφίγγουνε τα χέρια
και έρχονται μαζί μας στο καπηλειό και πίνουν;
Γιατί και σαν δεν είναι για νά΄βγουν βουλευτάδες
δεν έρχονται μαζί μας να τρώνε και γιακάδες;»
Όμως ο Ρωμιός...θυμάται!Και δε συγχωρεί όσους τον ξεγέλασαν σε άλλες εκλογές!
«Μωρέ θα φάνε μαύρο,οπού θα πάει γόνα!
Αμ΄τι θαρούνε τάχα οι παλιομασκαράδες,
πως έτσι μόνο τζάμπα θε να βγουν βουλευτάδες;»
Και να΄ταν μόνο οι υποψήφιοι «βουλευτάδες»;Μήπως οι υποψήφιοι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι πάνε πίσω; Ξαφνικά, βλέπει ο κάθε Ρωμιός,πρόσωπα «άγνωστα» να χαμογελούν, να τον χαιρετούν και να τον χτυπούν φιλικά στην πλάτη!
«Τώρα κοντά ένας μακρύς
και με ψηλό καπέλο,
με χαμογέλιο με κοιτά
κι όπου με δει με χαιρετά,
χωρίς εγώ να θέλω!»
Και απορεί παραξενεμένος...
«Μην είναι μύωψ σαν κι εμέ
κι ευρίσκεται σ΄απάτη;
Μην ήμαστε συμμαθηταί,
μήπως εφάγαμε ποτέ
μαζί ψωμί κι αλάτι;»
Η απάντηση είναι τόσο...απλή!
«Μου είπαν, όμως,απ΄αυτόν
πως χαιρετιούνται κι άλλοι!
Και αν κι εμένα χαιρετά,
κάλπη ο φίλος μελετά,
για δήμαρχος να βάλη!»
Μην απορείς,λοιπόν, αν τύχει και σε σένα το ίδιο!Αυτές τις μέρες θα δεις πόσοι είναι οι «γνωστοί» σου που  έχεις...ξεχάσει την ύπαρξή τους!Θα φροντίσουν οι ίδιοι να σου...φρεσκάρουν τη μνήμη! 
-Έτσι είναι, φίλτατε, ο Ρωμιός!Πετά τη σκούφια του για εκλογές κι ας δείχνει πως δεν του καίγεται καρφί για την πολιτική!Κρίνει τους πάντες για τα πάντα,εκτός του εαυτού του, φυσικά!Λίγο «σοφός»,λίγο κατεργαράκος, λίγο τεμπελάκος, αλλά πάντα αισιόδοξος για το αύριο!
«Αλλά όχι, παιδιά...σηκωθήτε
με κουράγιο, με θάρρος κι ελπίδα
και στο μέλλον μια μέρα θα δείτε
δοξασμένη, μεγάλη πατρίδα!»
Κι έτσι καταφέρνει να επιβιώνει σχεδόν 200 χρόνια τώρα! Κατάλαβες τώρα,φίλε μου; Δεν είναι τα τελευταία 50 χρόνια «ολόιδιος» ο Έλληνας που βλέπεις! Είναι ίδιος κι απαράλλαχτος από τότε που πήρε το καρυοφύλλι και βγήκε στα βουνά για τη λευτεριά του! Ίδιος κι απαράλλαχτος! Κι άσε τη Μέρκελ να «χτυπιέται» πως θα μας κάνει «Ευρωπαίους», πρόθυμους και πειθίνιους στις προσταγές της!Ας της δώσει κάποιος να διαβάσει ποιήματα του Σουρή και μετά τα...ξαναλέμε!
Είπα και έφυγα αφήνοντας το φίλο μου να με κοιτάζει απορημένος με το στόμα ανοιχτό...
 
(Τα ποιήματα που αναφέρονται περιέχονται στο βιβλίο «ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΟΥΡΗ : ΠΟΙΗΜΑΤΑ»-ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ΑΔΕΛΦΩΝ ΠΕΡΡΗ»-Εν έτει 1883)